LYS-3'te Türk Dili ve Edebiyatı sorularının kapsamını belirleyebilmek için üç referans noktası kullanacağız.

• Birincisi ÖSYM Başkanı Prof. Dr. Ünal Yarımağan'ın açıklamaları.
  
• İkincisi ÖSYM'nin gelenekleri.
  
• Üçüncüsü MEB'in uyguladığı yeni öğretim programının karakteristik özellikleri

LYS-3 her ne kadar kısaca Edebiyat-Coğrafya-1 Sınavı olarak ifade ediliyorsa da ÖSYM Başkanı Prof. Dr. Ünal Yarımağan tüm açıklamalarında burada kastedilenin Türk Dili ve Edebiyatı olduğunu belirtmektedir. Aslında yeni sınav sistemiyle ilgili YÖK 29 Ocak 2009 tarihli ilk açıklamasında LYS-3’ü “Türk Dili ve Edebiyatı, Coğrafya–1 Sınavı” olarak tanımlamıştır. (Bu açıklama için bkz., www.yok.gov.tr/content/view/615/lang,tr_TR/)

Bu konudaki kafa karışıklığını gidermek için ÖSYM Başkanı Yarımağan LYS-3'te Türk Dili ve Edebiyatı başlığı altında hem Dil ve Anlatım dersinden hem de Türk Edebiyatı dersinden soru geleceğini vurgulamaktadır.

Burada şunu da belirtmek gerek, Türkçe dersi ile Dil ve Anlatım dersinin müfredatı, Edebiyat dersi ile Türk Edebiyatı dersinin müfredatı bir değildir.

Birincisi hem Dil ve Anlatım hem de Türk Edebiyatına eski müfredatta olmayan birçok yeni konu ilave edilmiştir. Örneğin İletişim, Dil ve Kültür, Dillerin Sınıflandırılması ve Türkçe'nin Dünya Dilleri Arasındaki Yeri Türkçe müfredatında yer almayan ancak Dil ve Anlatım dersinde olan yepyeni ünitelerdir. Türk Edebiyatı'nda, edebiyatın sosyal, siyasal arkaplanını ele alan konuları tümüyle yeni müfredatla birlikte gelmiştir.

İkincisi MEB'in uyguladığı yeni öğretim programları farklı dersler arasında ilişki kurulmasını da önemsemektedir. Bu çerçevede Türkçe ve Edebiyat müfredatından farklı olarak Dil ve Anlatım ile Türk Edebiyatı'nda bazı konular arasında dikkate değer bir kesişim vardır. Örneğin 11. sınıf Dil ve Anlatım'da esas olarak Öğretici Metinler ile Sözlü Anlatım işlenmektedir. Gene 11. sınıfta ama bu defa Türk Edebiyatı'nda  Tanzimat, Servet-i Fünun ve Milli Edebiyat Dönemi başlıkları hem Öğretici Metinler hem de Sözlü Anlatımla ilişkilendirilmektedir.  

Sonuç olarak LYS-3'te Türk Dili ve Edebiyatı'ndan gelecek soruları eski Türkçe ve ve Edebiyat müfredatı perspektifinden değerlendirmek yanlıştır.

ÖSYM'nin geleneklerine bakarsak YGS'de 9. sınıf Dil ve Anlatım konularından soru gelecektir. Burada eski Türkçe müfredatına ilave olarak İletişim, Dil ve Kültür, Dillerin Sınıflandırılması ve Türkçe'nin Dünya Dilleri Arasındaki Yeri üniteleri gelmiştir. Bu yeni ünitelerden de soru gelme olasılığı elbette vardır.

ÖSYM'nin geleneklerine bakarsak YGS'de 9. sınıf Dil ve Anlatım konularından soru gelecektir.  Peki LYS-3'te Dil ve Anlatım dersinin hangi konularından soru gelecektir? Dil ve Anlatım dersinin 10, 11 ve 12. sınıftaki konularından LYS'de soru geleceği muhakkaktır.

Peki Dil ve Anlatım dersinin 10, 11 ve 12. sınıftaki konuları nelerdir?

10. sınıf Dil ve Anlatım'da şu üniteler yer almaktadır:

• Sunum, Tartışma, Panel,
  
• Anlatım ve Özelikleri
  
• Anlatım Türleri

11. sınıf Dil ve Anlatım'da şu üniteler yer almaktadır:

• Metinlerin Sınıflandırılması
  
• Öğretici Metinler
  
• Sözlü Anlatım

12. sınıf Dil ve Anlatım'da şu üniteler yer almaktadır:

• Sanat Metinlerinin Ayırıcı Özellikleri
  
• Sanat Metinleri
  
• Sözlü Anlatım
  
• Bilimsel Yazılar

Buraya kadar tamam; ancak bu aşamada gene de kritik bir soru bizi bekliyor: ÖSYM LYS-3'te acaba 9. sınıf Dil ve Anlatım konularından da soru sorar mı?

Bize göre ÖSYM'nin LYS-3'te 9. sınıf Dil ve Anlatım konularını da kapsama alanına alan soru sorma olasılığı vardır. Bunun için iki gerekçemiz var:

• Birincisi ÖSYM gelenekleri. ÖSYM ÖSS-ÖYS döneminde, I. aşamada Türkçe Testinde soruduğu konulardan II. aşamada da soru sormaktaydı.
  
• İkincisi yeni öğretim programının doğası. MEB, yeni öğretim programınyla sarmallık ilkesinin yansıması olarak 9. sınıftan 12. sınıfa kadar tüm konuları mümkün mertebe birbiriyle ilişkilendirmektedir. Örneğin 11. sınıf MEB ders kitabında sayfa 190-194 arasında 11. sınıf konuları işlenirken 9 ve 10. sınıftan hangi konularla ilişkilendirileceği listelenmiştir. (Ortaöğretim Dil ve Anltım 11. Sınıf ders Kitabı, Lütfi Ergül ve meslektaşları, İst-2007, MEB Devlet Kitapları)

ÖSYM Başkanı Yarımağan'dan tercih uyarıları

ÖSYM Başkanı Prof. Dr. Ünal Yarımağan, adaylara tercih yaparken, hangi kentte, hangi üniversitede okumak istiyorlarsa ayağı yere basarak gönüllerince tercih yapmalarını önererek, Adaylar, istedikleri yerden başlasınlar tercihe. Bir yükseköğretim programına girmek istiyorlarsa kendi başarı sıralarının en az yüzde 50 daha ilerisinden öğrenci almış programlara da yer vermeye çalışsınlar dedi.